یادداشت ها

در بیان محرومیت های برخورداران!

چهارشنبه ، 29 شهريور 1396

z

اشتراک گذاری

33

برخورداری به دارا بودن برخی قابلیت ها یا به طور کلی منابع کمیاب اجتماعی در عین اینکه در بدو امر و از چشم دیگران یک موهبت تلقی می شود، اما برای فرد برخوردار محرومیت هایی ایجاد می‌کند.

یادداشت دکتر حامد بخشی، عضو هیات گروه جامعه شناسی علمی پژوهشکده  گردشگری جهاد دانشگاهی را با عنوان «در بیان محرومیت های برخورداران!» در ادامه بخوانید:

یکی از این محرومیت ها، احساس ناتوانی در یافتن یک دوست صمیمی است. دوست صمیمی کسی است که ما را برای خودِ ما می خواهد و نه به خاطر برخورداری های ما. لازمه صداقت در دوستی همین است.

افراد برخوردار همواره با انبوهی از تقاضا برای دوستی مواجه اند که نابرخورداران مواجه نیستند یا خود آنان قبل از برخورداری مواجه نبودند. بنابراین آشکار است که اکثریت قریب به اتفاق این درخواست های دوستی، در واقع دوستی های ابزاری است. فرد برای متقاضیان دوستی صرفا ابزاری است تا آنان به برخورداری های او نزدیک یا از آن منتفع شوند و این خلاف قاعده یک دوستی صادقانه است.

بدین ترتیب، در حالیکه یک فرد نابرخوردار به راحتی می‌تواند نسبت به صداقت بسیاری درخواست های دوستی بی دغدغه باشد، برخورداران اینگونه نیستند.

اما راه حل این مساله چیست؟ انتخاب دوست از میان افرادی که در همان سطح برخورداری باشند. فردی که خود از ارزش هایی که ما برخورداریم، برخوردار است، قاعدتا انگیزه ای ندارد تا درخواست دوستی اش به خاطر دستیابی به منابع کمیاب ما باشد.

به همین خاطر است که طبقات برخوردار عمدتا دوستان خود را از میان طبقه خود بر می گزینند. انتخاب درستی نیز هست. آنها همواره می توانند مطمئن باشند که رابطه دوستی آنان اگرچه درگیر چالش های مختلف است، اما مشوب به انگیزه های غیر رابطه دوستی نیست.

افراد طبقات ثروتمند یا قدرتمند به دلیل اینکه بخش کوچکی را تشکیل می دهند در دوست یابی البته دچار مشکل هستند. چون دایره انتخاب آنان بسیار محدودتر از دیگران است. برای مثال، در حالیکه جوانان قشر خیلی ثروتمند با شاخص هایی نظیر دارا بودن خودروی شخصی بالای دویست میلیون تومان و توانایی هزینه کرد ماهانه بیش از چند میلیون تومان چیزی در حدود یک درصد جامعه را تشکیل می دهند، افراد قشر متوسط بیش از سی درصد جامعه را شامل می شود.

طبیعی است که جوانان قشر خیلی ثروتمند دایره انتخاب بسیار اندکی دارند. این دایره انتخاب وقتی با فیلتر های عمومی دوست یابی نظیر هماهنگی طرز فکر و سلیقه و رفتار محدود می شود، داشتن یک دوست همدل و صمیمی را واقعا مشکل می‌کند.

زمانی که منبع کمیاب ثروت باشد باز فراوانی برخورداران تا حدی قابل توجه است. اما زمانی که منبع کمیاب چیز خاص تر مثل شهرت باشد، در این صورت معضل دوست یابی (از جمله همسریابی) واقعا مساله ساز می شود.

افراد مشهور نظیر سلبریتی های هنری یا سینمایی، ورزشی، اجتماعی یا سیاسی سنخ بسیار کم جمعیت تری را تشکیل می دهند. هر چه فرد به قله شهرت نزدیک تر می شود، افراد هم تراز و هم شان او کمتر می شود و به همین میزان دغدغه صداقت درخواست های دوستی بیشتر!

افراد شهیر حتی قادر به اتخاذ برخی تکنیک هایی که برخورداران از ثروت و قدرت به کار می بندند نیز نیستند. یعنی نمی توانند برخورداری خود را پنهان کنند تا درخواست های دوستی خالصی را دریافت کنند. منبع کمیاب فرد شهیر همان مشهور بودنش است و مشهور بودن را نمی توان پنهان کرد. خردادیان در مصاحبه با بی بی سی اظهار می‌کند که «خیلی تنها» است. به دلیل اینکه احساس میکند هر کس به او نزدیک می شود می خواهد از شهرت او استفاده شخصی کند! به این خاطر نمی‌تواند یک رابطه دوستی خالص بیابد.

این مساله در مواردی دیگر نظیر همسریابی شدیدتر می شود و در خیل موارد افراد شهیر به سوی ازدواج های غیر عاشقانه سوق می دهد که صرفا بر مبنای همترازی در موقعیت خانوادگی صورت می گیرد.

به این ترتیب، می بینیم برخورداران نسبت به نابرخورداران از برخی موهبت های عادی زندگی نابرخوردارترند و در نهایت این شعر سعدی که: «آنان که غنی ترند محتاج ترند»!

اخبار